Berlijn 10 - tien goede tips voor een geslaagde stedentrip naar Berlijn

Berlijn top 10 / Rijksdag

 home handige tips links cookiebeleidcontact 

De Muur

Unter den Linden

Potsdamer Platz

musea

bezienswaardigheden

Rijksdag

Friedrichstrasse

Gendarmenmarkt

Tempelhof

Potsdam

 
TIP: reserveer je tickets vooraf
 
TIP: Berlijn voordeelkaarten
 
TIP: ontdek Berlijn op de fiets
 
meer handige Berlijn tips

BERLIJN TIP 6: RIJKSDAG

Het Rijksdaggebouw is het meest bekende gebouw van Berlijn. Dit is de plek waar het Duitse parlement gehuisvest is. De naam Rijksdaggebouw (in het Duits: Reichstagsgebäude) stamt uit de periode dat het Duitse parlement bekend stond als de Rijksdag (Reichstag). De Rijksdag zetelde tot 1933 in dit imposante gebouw in Berlijn. Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog was de Rijksdag, zoals het gebouw eigenlijk meestal genoemd wordt, zwaar beschadigd. Tijdens de Koude Oorlog werd het gebouw gerestaureerd. De politieke functie was het Rijksdaggebouw op dat moment verloren. Pas na de hereniging van Duitsland keerde het parlement terug naar het Rijksdaggebouw. Hoewel het parlement nu Bondsdag (Bundestag) heet in plaats van Rijksdag, is de naam Rijksdag wel gebleven.

Geschiedenis
De geschiedenis van het begrip rijksdag begint al ten tijde van het ‘Heilige Romeinse Rijk’ dat bestond van de Middeleeuwen tot het jaar 1806. De Rijksdag van dit rijk was echter niet te vergelijken met de huidige Rijksdag. Toch is de periode vanaf 1806 de voorloop naar de totstandkoming van de Rijksdag. Zo kwamen vertegenwoordigers van de Duitse Bond, die bestond van 1814 tot 1866, samen in de toenmalige Bondsdag in Frankfurt am Main. Dit was nog een beetje in de stijl van hoe het eraan toe ging ten tijde van het ‘Heilige Romeinse Rijk’. Wel werd in deze periode, namelijk in 1849 besloten tot de totstandkoming van een Rijksdag. Bedoeling was dat hier het parlement en twee kamers, het Volkshaus en Staatenhaus, in zetelden. Dit alles werd vormgegeven in een grondwet voor de Duitse bondsstaat. Omdat de Pruisische koning de aangeboden keizerskroon niet aanvaarde werd deze grondwet echter nooit ingevoerd.

Ten tijde van de Noord-Duitse Bond van 1867 tot 1871 was er sprake van een eerste officiële rijksdag. Deze statenbond werd gedomineerd door de Pruisen, alhoewel er wel echte gekozen volksvertegenwoordigers zetelden in deze Rijksdag. De macht van deze verkozenen was echter beperkt. De bondsraad die werd vertegenwoordigd door de Duitse vorsten en zogeheten ‘vrije steden’ moest namelijk zijn goedkeuring geven aan de wetten die uit de rijksdag kwamen.
Vanaf 1871 begint de periode van het Duitse Keizerrijk en ook dan is de Rijksdag het parlement. De vergadering hiervan zetelde in Berlijn en vanaf 1894 in het Reichstagsgebäude, het gebouw dat tot op de dag van vandaag nog steeds dienstdoet als huis voor het parlement. Ondanks dat het een keizerrijk betrof mochten vrijwel alle Duitse mannen met een leeftijd van 25 jaar of ouder stemmen. Iets wat in deze tijd best wel vrij was in vergelijking met andere landen. Misschien kwam dat ook wel omdat de Rijksdag toen maar weinig zeggenschap had. De wetten werden wel alleen actief onder goedkeuring van de Rijksdag, maar er waren weinig controlerende bevoegdheden. Er was al wel sprake van een Rijkskanselier, maar deze werd nog benoemd door de keizer. De macht van de Rijksdag hing een beetje af van de Keizer die het op dat moment voor het zeggen had. Met het einde van de Eerste Wereldoorlog kwam er echter ook een einde aan het keizerrijk en begon in 1918 de ‘Weimarrepubliek’. Deze republiek bestond tot 1933 en had ook een parlement dat bekend stond onder de naam ‘Rijksdag’. Hier werden echt wetten gekozen en vastgesteld. Tegelijkertijd was de periode van de Weimarrepubliek een periode politieke instabiliteit. De Duisters hadden last van de gevolgen van de Eerste Wereldoorlog, zeker vanaf de grote depressie in de jaren dertig, wanneer een groot deel van het volk te lijden heeft onder de economische malaise. IN 1933 komt de NSDAP van Hitler aan de macht die op zijn beurt alle andere verkozenen uit de Rijksdag ging weren. Natuurlijk ging dit niet op de meest fraaiste wijze, maar het kwam er wel op neer dat via de ‘Reichstagsbrandverordnung’ in maart 1933 een nieuwe Rijksdag werd verkozen die alleen nog maar bestond uit leden van de NSDAP.

Brand
in 1933 raakte het Rijksdaggebouw zwaar beschadigd door brand. Een brand die werd aangestoken en waar de Nederlandse communist Marines van der Lubbe de schuld van in de schoenen geschoven kreeg. Het verhaal rond de brand kent meerdere versies. Zo wordt er beweerd dat van de van der Lubbe de brand niet heeft aangestoken of tenminste hulp zou hebben gehad. Ook zijn er beweringen dat Hitler zelf opdracht zou hebben gegeven tot brandstichting. Het kwam hem namelijk wel bijzonder goed uit, want na deze aanslag op het politieke hart van Duitsland kon hij de noodtoestand uitropen en zo nog meer macht naar zich toetrekken. Marinus van der Lubbe werd uiteindelijk berecht voor de brandstichting en geëxecuteerd.
Na de brand gaat de Rijksdag zetelen in het operahuis ‘Kroll Oper’. In 1942 kwam de Rijksdag voor het laatst bijeen.

Na de Tweede Wereldoorlog
In de eerste jaren na de oorlog was Duitsland bezet door de geallieerden en was er geen sprake van een Duits Parlement. In 1949 werd de Bondsdag een feit en deze fungeerde als Parlement in West-Duitsland. De Bondsdag had zetel in Bonn. In Oost-Duitsland werd met de oprichting van de DDR de ‘Volkskammer’ in het leven geroepen. Deze zetelde in Oost-Berlijn.
Het parlement in de BRD werd als democratisch gezien en die van de DDR als niet democratisch. De leden van de Volkskammer werden namelijk niet op een democratische manier verkozen en stonden vooraf al vast.

Na de hereniging van beide Duitslanden werd het parlement van Duitsland weer ondergebracht in het Rijksdaggebouw in Berlijn. Deze was in 1999 weer volledig opgebouwd en tot op de dag van vandaag zit hier het Duitse parlement.

De Rijksdag tegenwoordig
Het huidige Rijksdaggebouw dateert uit 1894. Tegenwoordig is dit de plek waar de Bondsdag zetelt. Dit parlement wordt elke vier jaar gekozen. Dit is het hart van de tegenwoordige Duitse democratie waar wetgeving op federaal niveau wordt gemaakt en waar de regering wordt gecontroleerd. Het zijn de regering van Duitsland en de Bondsdag en de Bondsraad die wetten mogen voorstellen die dan vervolgens door de Bondsdag worden goedgekeurd, dan wel afgekeurd. Na de heraansluiting was het een grote prioriteit om het parlement weer te laten zetelen in dit gebouw met een roemrijke geschiedenis. In nog geen tien jaar na de hereniging was dit een feit. Het gebouw was natuurlijk aardig in verval geraakt en het duurde negen jaar om het klaar te krijgen om er de Bondsdag te verwelkomen. Bij de heropbouw zijn veel van de oorspronkelijke elementen in eer hersteld en ook zijn er nieuwe elementen aangebracht onder leiding van architect Norman Foster. Vooral de glazen koepel op het dak heeft een grote symboliek. Zo kan je door de koepel van buiten naar binnen kijken naar de vloer van de hoofdetage en naar het vergaderende parlement. Dit kan gezien worden als een metafoor voor de transparantie van de werking van de democratie die er tegenwoordig wordt gebezigd.

De Rijksdag bezoeken
Uiteraard is het symbool van de Duitse Democratie te bezoeken. De entree is zelfs gratis en bovendien is het mogelijk om met een audiogids meer te weten te komen over dit gebouw. Dit kan zelfs met een Nederlandstalige audiogids. Naast dat je vele plekken van het gebouw, waaronder de koepel van glas kunt bezoeken; is het ook mogelijk om vanaf het dak te genieten van het uitzicht over delen van Berlijn.

Het Rijksdaggebouw is te vinden op de ‘Platz der Republik 1’ en dagelijks geopend van 8.00 uur tot 24.00 uur. Na 22.00 uur kun je niet meer naar binnen, maar mag je nog wel binnen blijven tot 24.00 uur.

Aanmelden bezoek
Wanneer je de Rijksdag bezoekt moet je je bezoek wel van tevoren aankondigen. Dit doe je door je online aan te melden op de website van de Bondsdag, www.bundestag.de.
Ook kun je je aanmelden aan het loket tegenover de ingang van het gebouw aanmelden. Dit loket is geopend tussen 8.00 uur en 20.00 uur.
In beide gevallen heb je je identificatiebewijs nodig om je aanmelding legitiem te maken.

Meer over de Rijksdag:
De Rijksdag


 

Berlijn bezienswaardigheden Berlijn voor beginners Berlijn in één dag alles over Berlijn Berlijn tips